Aanhoudende hitte en grote neerslagtekorten hebben de vooruitzichten voor zomergewassen in grote delen van Europa flink verslechterd. Vooral maïs staat onder druk. Ook in de Benelux zijn de opbrengstverwachtingen naar beneden bijgesteld. Dat blijkt uit de nieuwste editie van het JRC MARS Bulletin van het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie.
De weersomstandigheden van deze zomer laten steeds duidelijker hun sporen na in de Europese akkerbouw. Vooral in West- en Centraal-Europa hebben hoge temperaturen en uitzonderlijke vochttekorten zomergewassen geraakt tijdens belangrijke ontwikkelingsfasen.
Volgens het JRC varieert de schade van een beperkte opbrengstdaling tot zware verliezen. In de zwaarst getroffen gebieden wordt zelfs rekening gehouden met plaatselijke misoogsten. De opbrengstprognoses voor alle zomergewassen in de Europese Unie zijn daarom fors naar beneden bijgesteld. Afhankelijk van het gewas liggen de verwachtingen tot 14 procent onder het vijfjarig gemiddelde.
Benelux: vooral maïs onder druk
Ook Nederland, België en Luxemburg worden in het augustus-bulletin als aandachtsgebied genoemd. Sinds eind juni zijn de hete en droge omstandigheden in de Benelux geïntensiveerd. Dat gebeurde juist tijdens belangrijke ontwikkelingsstadia van de zomergewassen.
Het JRC heeft daarom de opbrengstverwachtingen verlaagd, waarbij met name maïs wordt genoemd. Op percelen waar niet kan worden beregend, kunnen de gevolgen lokaal aanzienlijk groter zijn. Daarmee is de situatie in de Benelux volgens het JRC nog niet zo ernstig als in delen van Frankrijk, Duitsland en Centraal-Europa, maar de droogte heeft inmiddels wel een duidelijke invloed op het verwachte opbrengstniveau.
Zware schade in Frankrijk, Duitsland en Centraal-Europa
De grootste problemen doen zich voor in Frankrijk, het zuiden van Duitsland, Noord- en Midden-Italië, Oostenrijk, Tsjechië, Slowakije, Hongarije en het westen van Roemenië. Hoge temperaturen in combinatie met onvoldoende neerslag vielen daar samen met de bloei en opbrengstvorming van verschillende zomergewassen. De gevolgen zijn onder meer een slechtere vruchtzetting, minder biomassa, onvoldoende korrelvulling en een versnelde afrijping van gewassen.
In verschillende regio’s wordt de situatie verder bemoeilijkt doordat onvoldoende beregeningswater beschikbaar is of beperkingen gelden voor het gebruik ervan. Vooral in West-Frankrijk, Noord- en Midden-Italië, Zuidwest-Duitsland, Zuid-Tsjechië, Slowakije, Hongarije en West-Roemenië is de situatie sinds juli verder verslechterd. Het JRC verwacht daar aanzienlijke opbrengstverliezen en sluit lokale misoogsten niet uit.
Ook Noord-Europa begint droogte te voelen
Verder naar het noorden zijn de gevolgen voor de gewassen vooralsnog beperkter. Toch geeft het JRC een droogtewaarschuwing af voor Zuid-Ierland, Noord-Duitsland en Denemarken. Door minder neerslag dan normaal zijn de bodemvoorraden daar sterk afgenomen. Tot dusver zijn nog geen grote gevolgen voor de gewassen vastgesteld, maar wanneer de droogte aanhoudt kunnen ook daar zomergewassen schade oplopen.
In Zuid-Polen, West-Oekraïne en West-Bulgarije hebben aanhoudende vochttekorten plaatselijk al gevolgen voor zomergewassen. Op nationaal niveau blijft de impact volgens het JRC beperkt, omdat de omstandigheden in andere delen van deze landen gunstiger zijn.
Wintergranen rond vijfjarig gemiddelde
Voor de wintergranen is het Europese beeld minder negatief. De oogst is inmiddels grotendeels afgerond en op EU-niveau liggen de opbrengstverwachtingen voor de meeste wintergranen rond het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar.
Dat neemt niet weg dat eerder in het groeiseizoen in verschillende landen al opbrengstverliezen zijn ontstaan. Onder meer in Spanje, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Roemenië, Polen en Litouwen hadden ongunstige weersomstandigheden de opbrengstverwachtingen gedrukt. Latere hittegolven hebben de afrijping en oogst vervolgens versneld.
Regen komt voor veel gewassen te laat
Voor grote delen van West- en Centraal-Europa worden koelere en nattere omstandigheden verwacht. Dat kan de resterende gewasontwikkeling nog ondersteunen en de bodemvochttoestand verbeteren.
Volgens het JRC komt deze weersomslag echter te laat om de schade die de afgelopen periode is ontstaan volledig te compenseren. Vooral bij zomergewassen die tijdens bloei en korrel- of zaadvulling met ernstige droogte en hitte te maken kregen, is een deel van het opbrengstpotentieel definitief verloren gegaan.
Voor Europese akkerbouwers verschuift de aandacht daarmee steeds meer naar de daadwerkelijke opbrengsten bij de oogst. Vooral bij maïs en andere zomergewassen kunnen de verschillen tussen regio’s en tussen wel en niet beregende percelen dit jaar groot uitpakken.
Bron: Joint Research Centre
