ILVO, Inagro en Boerenbond bundelen de krachten om van lokale soja in Vlaanderen op korte termijn een rendabele teelt te maken. Concreet zetten ze in op ketenvorming en lokale afzet, via pilootprojecten en samenwerking tussen landbouwers, retailers, handelaars en voedingsbedrijven. Ook het delen van teeltkennis onder landbouwers is een doelstelling, zodat het soja-areaal in Vlaanderen kan toenemen.
Sensibilisering van de consument via acties tijdens Week van de Peulvrucht, moet de vraag naar lokale soja tot slot stimuleren. Het nieuwe project ImPuls zal lopen tot 2029 en wordt uitgevoerd met financiële steun van VLAIO. “De interesse in lokaal geteelde soja lijkt bij de start van dit project groot, zowel bij de kleinere voedingsbedrijven als bij grotere spelers in de agrofood, handel en retail”, zegt ILVO-onderzoeker Joke Pannecoucque.
Bouwen aan een lokale sojaketen
Europa is een belangrijke landbouwproducent in de wereld, maar heeft een tekort aan lokaal geteelde eiwitten. Met zijn eiwitstrategie wil de Vlaamse regering inzetten op meer lokale eiwitproductie, en de afhankelijkheid van geïmporteerde soja verminderen. Maar ondanks meer dan tien jaar onderzoek en opgebouwde teeltkennis, schommelt het Vlaamse soja-areaal al jaren tussen 20 en 100 hectare. “De grootste drempel voor landbouwers vandaag is niet de teelt zelf, maar het ontbreken van een goed georganiseerde en rendabele keten voor verwerking en afzet”, zegt ILVO-onderzoeker Jarinda Viaene.
Nochtans biedt lokaal geteelde soja belangrijke voordelen. Dankzij de symbiose met stikstoffixerende bacteriën vraagt de teelt weinig bemesting, wat gunstig is voor bodem en waterkwaliteit. Bovendien onderscheidt soja zich van andere peulvruchten door zijn hoogwaardige eiwitsamenstelling: soja is de enige peulvrucht die alle essentiële aminozuren bevat die een mens nodig heeft.
Vraag naar lokale grondstoffen stijgt
Hoewel lokale soja niet kan concurreren met geïmporteerde soja op vlak van prijs, zijn er wel degelijk mogelijkheden voor lokale afzet. Vlaanderen telt veel voedingsbedrijven op KMO-schaal die actief op zoek zijn naar lokale, duurzame grondstoffen. ImPuls brengt deze verwerkers maar ook hun handelaars en afnemers rond de tafel om een antwoord te bieden op enkele cruciale vragen: Waar kunnen landbouwers hun oogst laten drogen, stockeren of verwerken? Welke handelaars en bedrijven zijn bereid lokale soja aan te kopen, onder welke voorwaarden? En hoe garanderen we een faire prijs doorheen de keten?
Pilootprojecten en gerichte begeleiding
Via pilootprojecten en gerichte begeleiding zal ImPuls nieuwe samenwerkingen tussen landbouwers, handelaars en verwerkers opzetten en testen. Door kosten-batenanalyses en levenscyclusanalyses (LCA) is de meerwaarde van lokale soja voor de verschillende partijen berekend. Via een netwerk van landbouwers en onderzoekers worden ook de teeltkennis en -technieken in de praktijk verder verfijnd.
Sensibilisering en vraagcreatie
De vraag bij consumenten naar producten op basis van lokale peulvruchten bepaalt mee het succes van de keten. Daarom zet ImPuls, samen met Vlaams Instituut Gezond Leven vzw, tot slot in op sensibilisering en vraagcreatie.
Campagnes zoals de Week van de Peulvrucht maken consumenten bewust van de gezondheids- en duurzaamheidsvoordelen van peulvruchten, met bijzondere aandacht voor lokaal geteelde soja.
Blijvende impact
Met ImPuls wil ILVO meer realiseren dan tijdelijke resultaten. Door ketenwerking te combineren met praktijkgericht onderzoek, economische analyses en consumentensensibilisering, legt het project de basis voor een blijvende opschaling van de lokale sojateelt. Zo heeft het gewas het potentieel om uit te groeien tot een volwaardige teelt in de Vlaamse landbouw.
Bron en beeld: ILVO
