Als er één groente is die de terugkeer van de mooie dagen aankondigt, dan is het wel asperge. In België wint de teelt aan terrein, gedragen door gepassioneerde producenten. Wij bezochten de aspergevelden van boerderij Noël in Thorembais-Saint-Trond, niet ver van Brussel.
Boerderij Noël is inmiddels aan de zevende generatie toe en startte in 2018 met een ambachtelijke productie in de korte keten. Na een eerste oogst in 2020 beslaat het familiale aspergeareaal nu één hectare en produceert het tussen de 2 en 2,5 ton per seizoen.
Een meerjarige teelt
Asperge is een meerjarige teelt die gebruikmaakt van wortelstokken, ook wel klauwen genoemd, met een levensduur van ongeveer tien jaar. De beste periode om de wortelstokken te planten loopt van februari tot half april, op een opgewarmde bodem. Het aspergeveld wordt pas in het derde jaar productief en blijft gemiddeld zeven jaar in gebruik. Pas bij de derde oogst, dus zes jaar na de aanplant, is de maximale opbrengst bereikt.
De oogst van de scheuten begint al begin april en loopt door tot half mei. Dit werk gebeurt met de hand, aan het einde van de dag. “We beginnen rond 16.00 uur en oogsten ongeveer twee uur. Daarna moet de oogst nog zijn verwerkt, wat nog eens een uur tot anderhalf uur duurt. We hebben geïnvesteerd in een machine om die stap uit te voeren”, vertelt Pierre-Antoine Noël. De familie kan tijdens deze werkzaamheden rekenen op enkele extra mensen die een handje toesteken. “Het personeel moet betrokken en aandachtig zijn. Alle asperges die het juiste stadium hebben bereikt, moeten goed zijn geoogst, zonder iets te missen.” Na de oogst kunnen asperges maximaal twee weken zijn bewaard. “Ze moeten in de koelkast, in het donker en in een laagje water worden gezet… Omdat de vraag vrij groot is, is alles wat we oogsten binnen 24 uur verkocht.”
Wanneer deze periode voorbij is, gaat het gewas van juli tot oktober de vegetatieve fase in. De stengels en cladodi vormen dan hagen die tot 1,5 meter hoog kunnen worden. Tijdens deze fase vindt ook de bemesting plaats: “We brengen kalk en stalmest aan.” In oktober worden deze hagen verhakseld. Van november tot januari volgt een rustperiode, waarna opnieuw wordt aangeaard en in het voorjaar van het volgende jaar een nieuwe teeltcyclus begint.
Vroegrijpheid
Boerderij Noël beschermt het gewas met tunnels van 200 meter lang. “Daardoor hebben we vroeger in het jaar asperges. En juist aan het begin van het seizoen is de vraag het grootst.” Daarnaast worden de ruggen beregend via een druppelirrigatiesysteem. Ze liggen op voldoende afstand van elkaar om met een trekker tussen de rijen te kunnen rijden. “Die afstand maakt het ook mogelijk om de plantdichtheid per hectare te respecteren.”
Op het bedrijf La Terre d’Ici wordt de onkruidbestrijding handmatig uitgevoerd. “Dat is nodig, anders blijven groene asperges wit als er te veel concurrentie om licht is van onkruiden. Door de warmte in de tunnel en het water dat we geven, groeien onkruiden vrij snel.” Wat ziekten en plagen betreft, zijn weinig fytosanitaire ingrepen nodig. “Er is niets specifieks. Aan het begin van het seizoen strooien we slakkenkorrels.”
Weinig mechanisatie
Er zijn maar weinig teeltwerkzaamheden die gemechaniseerd zijn, met uitzondering van de aanplant, het verhakselen en het aanaarden. In Thorembais-Saint-Trond zijn het drie mensen die het aspergebedrijf verzorgen, met enkele extra krachten tijdens de oogst. “We hebben allemaal nog een andere baan en doen de asperges erbij als nevenactiviteit”, legt Pierre-Antoine Noël uit. “Je moet veel doorzettingsvermogen hebben om deze teelt goed uit te voeren. Het werk is vrij handmatig en weinig gemechaniseerd.” Arbeid vertegenwoordigt dan ook tussen de 65 en 80 procent van de productiekosten van aspergebossen.
Drie soorten asperges
In de winkels zijn drie soorten asperges te vinden: witte, groene en paarse. Asperges veranderen van kleur afhankelijk van hun blootstelling aan zonlicht. Witte asperges worden geoogst voordat ze boven de grond komen, terwijl groene asperges in het licht en boven de grond groeien. Hun groene kleur ontstaat dankzij fotosynthese.
Paarse asperges behoren tot een ander ras. “Als ze koud worden gegeten, smaken ze anders dan groene asperges. Na het koken worden ze groen.” Elke kleur asperge onderscheidt zich dus door een eigen smaak en specifieke kenmerken.
Tekst en beeld: Antoine van Houtte
