Opbrengst alleen is allang niet meer voldoende bij de keuze van een uienras. Op de Uiendag in Colijnsplaat lieten onder meer Takii, De Groot & Slot en Delta Seeds zien dat eigenschappen als Fusarium- en meeldauwweerbaarheid, huidvastheid, bewaring en afzetmoment steeds zwaarder meewegen.
Tegelijkertijd speelt op de achtergrond een ander probleem: de beschikbaarheid van uienzaad is krap. Vooral de zaadteelt in Frankrijk en Italië kreeg de afgelopen jaren te maken met ongunstige weersomstandigheden en hoge temperaturen tijdens de bloei. Omdat ui een tweejarig gewas is, werkt een tegenvallende zaadoogst meerdere jaren door.
Voor telers maakt dat de rassenkeuze dubbel strategisch. Het gewenste ras moet steeds meer eigenschappen combineren, maar is niet vanzelfsprekend onbeperkt beschikbaar. De gespecialiseerde zaadproductie kan bovendien niet eenvoudig naar een andere regio worden verplaatst. Vermeerdering, schoning, kwaliteitscontrole en de benodigde teeltkennis zijn sterk geconcentreerd in bestaande productiegebieden.
Takii zet Novista naast bewezen rassen
Takii had op Rusthoeve onder meer Ruby Star, Novista, Bruce en Medusa liggen. De vier rassen laten goed zien hoe uiteenlopend de eisen aan een modern uienras inmiddels zijn.
Novista F1 springt eruit als vroege gele ui voor zeer lange bewaring. Takii noemt een sterke, bronskleurige huid, goede bewaarefficiëntie en een sterke positie tegen Fusarium. Tegelijk kan het ras ook eerder in het seizoen direct worden afgezet. Daarmee combineert Novista vroege afzetmogelijkheden met lange bewaring.
Bruce F1 zit in het middelvroege segment en is eveneens bedoeld voor lange bewaring. Het ras heeft een opgaande gewasstand, blauwgroen loof en een sterke beginontwikkeling. Takii noemt bovengemiddelde opbrengsten, vooral op lichtere gronden.
Medusa F1 is sterker op maximale productie gericht. Het ras heeft een krachtig wortelstelsel en sterke vegetatieve groei en wordt door Takii gekoppeld aan tolerantie voor stress, waaronder hoge temperaturen. Medusa is bovendien geschikt voor een lagere zaaidichtheid en produceert middelgrote tot grote uien.
Bij Ruby Star F1 ligt de nadruk op rode kwaliteit en bewaring. Het is een vroeg rood ras met een sterke beginontwikkeling, fijne nek en goede uniformiteit. Takii positioneert Ruby Star voor lange bewaring en een sterke interne rode kleur.
Delta Gigant combineert kilo’s met lange bewaring
Delta Seeds koos met Delta Gigant voor een andere richting. Het ras is zaadvast, maar haalt volgens de onafhankelijke rassenproeven een opbrengstniveau dat ongeveer tien procent boven het gemiddelde ligt.
Daarnaast wijst Delta Seeds op hardheid, huidvastheid, sterke spruitrust en goede bewaring. Volgens Adrian Dek ligt de kracht niet alleen in de kilo’s. Delta Gigant kan bij goede omstandigheden tot ver in het bewaarseizoen mee. Een aandachtspunt uit het verleden waren diknekken. Daarom wordt het ras bewust dichter gezaaid. Volgens Delta Seeds helpt circa tien procent meer zaad om de maatverdeling beter te sturen en de kans op diknekken te beperken.
Naast Delta Gigant liet het bedrijf een nieuw rood proefnummer 2200-05 zien. Volgens Delta Seeds valt vooral de sterke rode verkleuring al tijdens de groei op. Dat kan interessant zijn voor af-landverkoop richting de versmarkt, waar direct na oogst al een aantrekkelijk gekleurde rode ui wordt gevraagd.
De Groot & Slot zet genetische weerbaarheid centraal
De Groot & Slot werkt al jaren aan rassen met specifieke weerbaarheid tegen belangrijke uienziekten. Hylander en Redlander vallen op door hun hoge resistentie tegen valse meeldauw. Hysky wordt juist sterk tegen Fusarium gepositioneerd. Hytune en Hysinger zijn meer op vroege productie en hoge opbrengst gericht.
Daarmee laat het assortiment goed zien hoe rassenkeuze steeds meer onderdeel wordt van de totale teeltstrategie. Niet alleen opbrengst en bewaring tellen, maar ook de vraag hoeveel genetische bescherming een ras kan bieden tegen ziekten die lastiger chemisch te beheersen worden.
Op de Rusthoeve werd de tolerantie van Hylander en Hyfive tegen valse meeldauw onderzocht. Daarmee wil De Groot & Slot inzicht krijgen in hoeveel bescherming genetische weerbaarheid in de praktijk kan bieden. En welke rol rassenkeuze kan spelen nu het pakket aan chemische middelen kleiner wordt.
Voor telers wordt dat steeds relevanter: een ras met meer genetische weerbaarheid kan mogelijk meer ruimte geven in de gewasbeschermingsstrategie en de afhankelijkheid van correctieve bespuitingen verkleinen.
Samenstelling: Jan Geert Vedelaar
