Van de eerste nauwkeurige schoffelbewerking in een jong gewas tot het onkruidvrij houden hiervan en het opnieuw opbouwen van aardappelruggen: biologische teler Jan-Willem de Weert gebruikt één machine in verschillende gewassen en teeltstadia. De wiedeg boven op de ruggen is geen noviteit, maar maakt de HAK-schoffelmachine in de praktijk wel compleet. Onkruiden op, tussen en langs de ruggen kunnen daardoor in één werkgang worden aangepakt.
Op het biologische bedrijf van Jan-Willem de Weert in Steenbergen worden witlof, wortelen en aardappelen geteeld. Alle gewassen staan op ruggen van 75 centimeter. Bij de aanschaf van een schoffelmachine gaf daarom niet één specifieke toepassing de doorslag, maar juist de mogelijkheid om dezelfde machine breed en langdurig in te zetten. “Wij zochten één machine die in al onze teelten kan werken”, vertelt De Weert. “Hij moet nauwkeurig langs een rij kunnen schoffelen, maar later in het seizoen ook voldoende capaciteit hebben om veel werk in korte tijd te verzetten.”
Volledige teelt
De keuze viel op een schoffelmachine van HAK. Door de verschillende elementen en ruime afstelmogelijkheden kan de machine gedurende vrijwel de hele teelt worden aangepast aan het gewasstadium en het gewenste resultaat. Dat loopt uiteen van precies schoffelen in jonge wortelen en witlof tot het verwijderen van grotere onkruiden en het opbouwen van de ruggen in aardappelen.
Juist in de aardappelteelt bleef nog een aandachtspunt over. De schoffelelementen verwijderden de onkruiden tussen de ruggen en langs de flanken, maar boven op de rug was een aanvullende bewerking nodig. Daarom werd eerst volvelds geëgd en volgde daarna een ronde met de schoffelmachine. “Maar tussen de ruggen hoef je eigenlijk niet nog eens te eggen”, zegt De Weert. “Daar doet de schoffelmachine zijn werk al. We zochten vooral een manier om ook de onkruiden boven op de rug mee te nemen.”
Constructie van HAK
De wiedegconstructie boven op de machine biedt die mogelijkheid. Negen verstelbare eggetanden bewerken de bovenkant van de aardappelrug. De hoogte, druk en uitslag zijn aan te passen aan de omstandigheden en de ontwikkeling van het gewas. Onder droge omstandigheden maken de tanden de bovenlaag los en trekken ze kleine onkruiden uit de grond.
Tegelijkertijd voeren de overige elementen hun eigen bewerkingen uit. Vleugelmessen snijden de onkruiden tussen de ruggen en langs de zijkanten los. Schijven houden de flanken schoon en brengen grond naar binnen. Beitels verwijderen achtergebleven onkruiden, waarna aanaardschijven en een achterkap de aardappelrug opnieuw opbouwen.
Één werkgang
Zo worden meerdere werkzaamheden in één werkgang gecombineerd. De aparte volveldse egbeurt kan hierdoor onder geschikte omstandigheden vervallen. Dat bespaart een werkgang, brandstof, arbeid en beperkt het aantal rijbewegingen op een perceel. Voor een biologisch bedrijf telt vooral ook de vermindering van het aantal handwieduren.
Breed inzetbaar
De brede inzetbaarheid was voor De Weert uiteindelijk de belangrijkste aankoopreden. “Er zijn goede machines die specifiek voor aardappelen zijn ontwikkeld. Wij wilden juist een machine die we ook in wortelen en witlof kunnen gebruiken en die van het begin tot het einde van de teelten inzetbaar is.”
Die veelzijdigheid vraagt wel om een nauwkeurige afstelling. De verschillende elementen moeten als één geheel samenwerken. “Als het resultaat achteraan niet goed is, ben je geneigd om daar iets te veranderen. Maar de grondstroom moet vooraan al kloppen. Als de machine eenmaal goed staat, kun je snelheid maken en veel werk verzetten.”
Tekst en beeld: HAK
