Akkerbouwer Thijs-Jan Hoving uit Nieuwe Pekela deed de afgelopen vier jaar mee met het project ‘Kringloopmest op Maat’. Op een perceel van acht hectare werd een digestaatproef gedraaid met achtereenvolgens zomergerst, zetmeelaardappelen, suikerbieten en opnieuw zetmeelaardappelen. Hoving: “De proef met alleen digestaat is goed verlopen. De opbrengsten bleven niet achter. Het zou mooi zijn als de politiek wettelijk de ruimte geeft om meer stikstof uit mest te gebruiken.”
Zes Groningse akkerbouwers hebben de afgelopen vier jaar binnen het project ‘Kringloopmest op Maat’ ervaring opgedaan met digestaat. Het doel was om te onderzoeken of deze meststof toe te passen is in de praktijk. Wat betekent het gebruik van digestaat voor het gewas (de opbrengst) en de bodem? En kun je met minder of zelfs helemaal geen kunstmest toe als je digestaat inzet?
Het project ‘Kringloopmest op Maat’ maakt deel uit van het Fascinatingproject, wat weer valt onder het Nationaal Programma Groningen. “Via Royal Avebe werden wij gevraagd om aan te sluiten”, aldus Hoving. “Aangezien wij al ruim tien jaar digestaat gebruiken vanuit een monomestvergister, besloten wij om eraan mee te doen.”
De familie bewerkt in totaal 135 hectare en heeft 120 hectare akkerbouwland in eigendom. Het bouwplan ziet er meestal als volgt uit. Op 45 hectare staan zetmeelaardappelen, op vijf hectare TBM-poters, op 28 hectare suikerbieten, op 25 hectare zaaiuien (samen met een loonwerker) en op nog zo’n 28 hectare wintergranen. Vier hectare is agrarisch natuurbeheer via ANOG (Agrarische Natuurvereniging Oost Groningen) en bestaat uit wintervoedsel voor de vogels.
Stabiele stikstofsamenstelling
Van de 120 hectare akkerbouwland werd acht hectare de afgelopen vier jaar gebruikt voor de digestaatproef. Het digestaat voor deze proef kwam van H. van Oosten uit het Groningse Meeden en werd met een bouwlandinjecteur in de bodem gebracht. De gift wordt meestal in maart gegeven als de bodemtemperatuur hoog genoeg is.
Voor de proef werd de vloeibare, oftewel dunne, fractie van het digestaat gebruikt. Hoving legt uit: “Reden is dat de dunne fractie qua hoeveelheid makkelijker bij te sturen is en makkelijker uit te rijden. Verder is het fosfaatgehalte in de dikke fractie van het digestaat heel hoog.”
Op het controleveld werd gebruik gemaakt van een gangbare mestgift als basis en werd met kunstmest gefinetuned. De Groningse akkerbouwer waardeerde tijdens de digestaatproef de stabiele stikstofsamenstelling van het product. “Het eerste jaar met zomergerst op het veld zag ik geen verschillen in groei of opbrengst ten opzichte van drijfmest met kunstmest. Ook achter het koren aan zaaien wij een groenbemester die bemest wordt met digestaat. Het digestaat is snel beschikbaar voor de groenbemester.” Met digestaat kun je volgens de akkerbouwer net zo goed sturen als met drijfmest.
Bijsturen meestal niet nodig
Beschouwt Hoving de digestaatproef als gelukt? “De proef is wel gelukt, maar wij hebben wel, net als bij normale bemesting, soms iets bijgestuurd met kunstmest. Al was dat vorig jaar in de zetmeelaardappelen niet nodig.” In 2024 werd bij de suikerbieten op het proefperceel wel een kleine hoeveelheid NTS gegeven. “Het jaar ervoor stonden er natuurlijk zetmeelaardappelen en die hadden geen extra NTS-gift nodig.”
Terug qua verhouding
Ondanks dat Hoving de afgelopen vier jaar op het proefperceel vrijwel uitsluitend digestaat gebruikte – en dat beviel best goed – gaat hij toch weer terug naar de verhouding die hij voorheen gebruikte. Hoving: “Dat betekent dus eenderde digestaat, eenderde varkensdrijfmest en eenderde rundveedrijfmest. Reden is dat deze verhouding zowel financieel als teelttechnisch de beste vorm heeft. En dat op al onze 120 hectare akkerbouwgrond. Deze verhouding was de afgelopen jaren, gezien de mestmarkt, het meest gunstig en ik verwacht dat dit de komende jaren ook zo zal blijven.”
En al is digestaat een prima product en is het relatief snel beschikbaar voor de plant, met varkens- en rundveedrijfmest erbij werkt het teelttechnisch nóg beter, volgens Hoving. “Dat komt doordat eerst het digestaat beschikbaar is, daarna de nutriënten uit de varkensdrijfmest vrijkomen en daarna de nutriënten uit de rundveedrijfmest beschikbaar zijn. Daarnaast is het niet zo dat digestaat heel snel uitspoelt. Dat heeft deze proef wel bewezen. Anders waren de opbrengsten bij alleen digestaat aanzienlijk lager geweest en dat was absoluut niet het geval.” Wat de beschikbaarheid van digestaat betreft, vraagt de akkerbouwer zich wel af of de huidige situatie zo zal blijven. “Nu is er genoeg digestaat, maar het is de vraag of dit zo blijft, ook qua wetgeving et cetera. Ik zie dat er ook wel monomestvergisters zijn die stoppen.”
Meer ruimte
Volgens Hoving zou het mooi zijn als de politiek de wettelijke ruimte geeft om meer stikstof uit digestaat te gebruiken. “Daardoor zouden wij als sector meer kunnen schuiven tussen dierlijke mest, digestaat en kunstmest. Want soms is het simpelweg gunstiger om meer te kunnen variëren tussen deze drie bemestingsvarianten. Wij hebben het geluk dat wij met honderd procent van onze 120 hectare op Veenkoloniale dalgronden zitten, zandgrond dus. Maar voor collegaakkerbouwers zou het, op welke grondsoort zij ook boeren, ook mooi zijn als ze meer kunnen schuiven.”
Hoving geeft een voorbeeld. “Stel dat je zetmeelaardappelen 210 kilogram per hectare stikstof wilt geven en maximaal 170 kilogram per hectare daarvan mag maar uit dierlijke mest komen. Dan zou het mooi zijn als je dat verschil ook met dierlijke mest of een afgeleid product, zoals digestaat, mag aanvullen. Dat is zowel voor ons als de veehouders gunstig.”
Tekst en beeld: Dick van Doorn
