In een droog jaar als dit is een stabiele water- en nutriëntengift iets waar veel gewassen alleen maar van konden dromen. Maar met fertigatie is dat mogelijk. We spraken twee uientelers die gebruikmaken van een fertigatiesysteem van Aquafeed. Welke lessen hebben zij geleerd en wat levert het op voor het eindproduct?
Akkerbouwer Anselm Claassen teelt ruim twintig jaar uien in de noordelijke kleischil (Vierhuizen), waarvan de laatste drie jaar met fertigatie. “We zagen de uienteelt de laatste jaren steeds uitdagender worden. In droge jaren ben je continu druk met haspels verzetten, want anders ligt het gewas er binnen de kortste keren op apegapen bij”, vertelt Claassen. “Maar de belangrijkste reden is dat we in een bruinrotgebied zitten en alert moeten zijn op het overwaaien van quarantaineziekten via mogelijk besmet water. Daarnaast zijn de teeltkosten gestegen en het rendement juist gedaald. We vonden dat we het roer volledig moesten omgooien, of moesten stoppen met de teelt. We zijn voor de eerste optie gegaan.”
Fertigatie
De toepassing van fertigatie in de uienteelt volgde Claassen al een tijdje. Zo had hij in Zeeland bij andere telers rondgekeken en via via kwam hij in contact met Aquafeed, deskundige op het gebied van druppelirrigatie- en fertigatiesystemen. “We bespraken de mogelijkheden en waar je rekening mee moet houden in het eerste jaar met fertigatie”, blikt Claassen terug. “We hebben een druk bedrijf, ook in het pootgoed, dus het was voor ons een vereiste dat we het systeem online konden aansturen en het bij onze bedrijfsvoering zou passen. En dat was mogelijk.”
Beginnen
In het eerste jaar met fertigatie kostte dat voorbereiden en overdenken de akkerbouwer nog wat extra tijd, maar inmiddels weet hij hoe hij te werk moet gaan. In het najaar stuurt hij Aquafeed informatie over het perceel waar hij in het opvolgende jaar uien gaat telen. Zij stellen een fertigatieplan op waarbij het perceel wordt onderverdeeld in kraanvakken, het juiste aantal druppelslangen met koppelingen wordt besteld en er wordt gekeken waar het irrigatiewater het beste vandaan kan worden gehaald. Gelijk na het zaaien, vóór het poten van het pootgoed, legt Claassen de slangen in grote lijnen klaar. Aquafeed loopt het systeem na, zorgt ervoor dat alles klopt en regelt de fertigatiecontainer in. “Met een goede voorbereiding haal je zoveel mogelijk uit fertigatie. Als je vooraf alles goed uitdenkt, profiteer je daar het hele seizoen van.”
Constante watergift
“Je wilt natuurlijk snel na het zaaien water kunnen geven”, aldus Claassen. “Dat is wel het grootste voordeel: klaar met zaaien en direct water erbij. Met een haspel denk je nog wel eens ‘dat komt wel goed met de regen’, maar je bent al snel te laat met irrigeren. Nu zit je er vanaf de start van het seizoen dicht op.”
Gedurende het groeiseizoen dient de uienteler in kleine hoeveelheden water en nutriënten toe. Ongeveer iedere twee weken komt een specialist van Aquafeed langs om een ronde langs het perceel te maken. “Dan bespreken we hoe het gaat en waar we nog extra op kunnen letten. Soms wordt er wat in de instellingen aangepast. Er is niet altijd wat groots aan de hand, maar zo houden we een vinger aan de pols. Bij storingen zijn ze ook altijd telefonisch bereikbaar. Dat is belangrijk. We stoppen voor een vermogen in de grond, dus dan moet het wel goed werken.” Deze aanpak resulteerde de afgelopen jaren in een gemiddelde meeropbrengst tussen de vijftien en twintig ton per hectare. “Beste opbrengsten en een mooie grofte, dus we hebben niet te klagen.”
Andere werkwijze
Het gewas voeden met fertigatie is een andere manier van telen, wat volgens Claassen wel bij je moet passen. “Je doet het er namelijk niet even bij. Dat hoor je vaak en daardoor hikken veel telers tegen de start aan. Dat hadden wij in eerste instantie ook.” Inmiddels is het aanleggen van het fertigatiesysteem een jaarlijks terugkerende werkzaamheid geworden. “Met een paar extra helpende handjes gaat het vlot. En als het systeem eenmaal ligt, heb je er vrij weinig werk aan.” Voor twintig hectare, over twee percelen, aan gefertigeerde uien maakt Claassen gebruik van twee fertigatieunits. Gedurende het seizoen is hij, in totaal, ongeveer een dag in de week bezig met het bijvullen, controleren en aansturen van het systeem. De focus is verschoven naar optimalisatie: hoe diep leg je de slang om vraat gedurende het seizoen te voorkomen, maar ook nog makkelijk te kunnen rooien?
Een droog jaar
In het zuidwesten van het land, in Abbenbroek, startte akkerbouwer Peter van der Poel dit jaar met fertigatie. “Toen Batavia eruit ging, was het voor ons het moment om te beginnen met fertigatie”, deelt hij. “Daar kwam bij dat we op het perceel naast het erf uien wilden gaan telen, dus dan is het praktisch om het systeem dicht bij huis te hebben.” De akkerbouwer had verschillende aanbieders vergeleken en hoorde van een collega-teler over Aquafeed. Afgelopen voorjaar volgde hij een kennisdag bij Aquafeed om wegwijs te worden in het gebruiken en instellen van de fertigatieunit. Op een perceel van vijf hectare legde hij het fertigatiesysteem aan (vier hectare rode uien en één hectare gele uien).
Om te starten met fertigatie was 2026 een topjaar. Met veel droge periodes kon het toedienen van water en nutriënten zorgvuldig worden gepland. Bovendien waren de verschillen tussen percelen met en zonder fertigatie duidelijk te zien. “Je kunt altijd het gewas aan de groei houden, zonder dat het in de droogtestress schiet”, aldus Van der Poel. “Daarbij hoor je vaak dat de uien harder worden met fertigatie, maar dat is echt zo. De kwaliteit is duidelijk beter. De precieze opbrengst weet ik nog niet, maar ik schat dat dit per hectare zo’n twintig ton meer is.” Met name bij de rode uien is de betere kwaliteit een pluspunt. Bij de gele uien was er een grotere potentie tot meeropbrengst.
Plannen
Het irrigeren en toedienen van meststoff en zijn met deze teeltwijze beter te plannen. “Je weet wat je wekelijks ongeveer qua water en meststoff en wilt toedienen. Aan de hand van het weerbericht kun je bijvoorbeeld kiezen om de meststoff en in kleinere stapjes toe te dienen, of juist in iets grotere hoeveelheden wanneer regen wordt verwacht.” Tijdens het groeiseizoen helpt Van Iperen met het opstellen van een fertigatieschema en teeltadviezen.
Al met al kijkt Van der Poel tevreden terug op het afgelopen jaar. “Het is mooi om zo precies de teelt te kunnen sturen. Twee jaar geleden hebben we een nieuwe bewaring gebouwd. Nu hebben we ook de teelt goed op orde. De risico’s en kosten in de uienteelt nemen toe. Nu investeren we nog wat extra, maar krijgen we er ook een mooi resultaat voor terug.”
Tips voor starters
Heeft Van der Poel nog tips voor telers die overwegen om volgend jaar met fertigatie te starten? “Er zijn meerdere aanbieders van fertigatiesystemen, maar kies voor eentje die altijd bereikbaar is. Dat is een groot goed. Veel bedrijven kunnen spullen verkopen, maar niet altijd de service bieden.”
Tekst: Kim Sjoers en Aquafeed
Beeld: Aquafeed
