Op verschillende landbouwpercelen met beheerovereenkomsten zijn dit voorjaar kievitsnesten gevonden. Dankzij gerichte inspanningen van landbouwers en vrijwilligers krijgen de kievitskuikens meer kansen om te overleven. De maatregelen die via de beheerovereenkomsten genomen worden spelen daarbij een belangrijke rol.
Zo werden op de percelen van landbouwer Jos De Potter dit voorjaar maar liefst drieëndertig kievitsnesten gevonden. De nesten lagen op en naast percelen met een beheerovereenkomst faunarand. Tien ervan kwamen al eind maart uit, uitzonderlijk vroeg. Het zachte voorjaar hielp, maar vooral de aanpak op het terrein maakt het verschil.
Samen met INBO en vrijwilligers van vzw De Kerkuil spoorde Jos de nesten op en markeerde ze. Daardoor kunnen landbouwactiviteiten aangepast uitgevoerd worden. Er is trager gereden tijdens bewerkingen, nesten zijn verplaatst of beschermd met een schaaltje en werkzaamheden zijn beter afgestemd. Zo krijgen de kievitskuikens meer kansen om veilig kunnen uit te komen en op te groeien.
Ook kansen in plasdrasgebieden
In de Oudlandpolder werden op twee percelen met een beheerovereenkomst faunagrasland plasdras in totaal twee nesten van grutto en twee nesten van kievit gevonden. Op die percelen wordt water uit een nabijgelegen gracht op het land gebracht, waardoor de laagste delen van 20 maart tot 22 juni onder water staan. De vogels werden duidelijk aangetrokken door de vernatting in het landschap, maar kozen ervoor om in iets hogere vegetatie te broeden, terwijl het gras op de percelen met beheerovereenkomst korter blijft.
Daarnaast werden vlak naast deze percelen, in een perceel wintergerst, nog twee nesten van grutto en één nest van kievit aangetroffen.
De betrokken landbouwer werd ingelicht, en de nesten zijn veilig: de wintergerst wordt pas later in de zomer geoogst. Op de percelen met een beheerovereenkomst werden ook al zeven kievitskuikens waargenomen, afkomstig van twee verschillende nesten.
Kwetsbare kuikens, gerichte bescherming
De inspanningen van de landbouwers zijn geen overbodige luxe. Kieviten zijn weidevogels die op de grond broeden. Ze leggen gemiddeld drie tot vier eieren per nest, die na 26 tot 29 dagen uitkomen. De kuikens verlaten meteen het nest en moeten zich al snel zelfstandig redden. In die kwetsbare fase gaat het vaak mis: door intensieve landbouw en predatie overleeft gemiddeld slechts 0,25 kuiken per nest tot het kan vliegen. Dat is te weinig om de populatie op peil te houden.
Beheerovereenkomsten spelen daarop in. Faunaranden (plus) zorgen voor variatie in vegetatie, met korte vegetatie om voedsel te zoeken, en langere grasstroken en ruigere zones als schuilplaats. Ook in kruidenrijke akkerranden vinden kuikens voedsel en dekking. Beheerovereenkomsten faunagrasland (plasdras) zijn specifiek ingericht voor weidevogels, zowel voor de broedfase als voor de opgroeiende kuikens. In combinatie met aangepaste landbouwactiviteiten vermindert dat de kans dat nesten of kuikens verloren gaan aanzienlijk.
Wat is een beheerovereenkomst?
Een beheerovereenkomst is een vrijwillige afspraak tussen een landbouwer en de overheid, waarbij beheermaatregelen worden genomen om de biodiversiteit, het landschap en de natuur te versterken. Zo leggen landbouwers onder andere graskruiden- en bloemenstroken, en soortenrijke graslanden aan en onderhouden ze houtkanten en andere houtige kleine landschapselementen. Die plekken zijn een thuis voor heel wat typische planten en dieren. Daarnaast zijn er ook veel voordelen voor de landbouw en de maatschappij, zoals bestuiving, natuurlijke plaagbeheersing, waterzuivering, waterinfiltratie, waterberging, erosiebestrijding en koolstofvastlegging.
Een beheerovereenkomst loopt vijf jaar, de landbouwer ontvangt in ruil voor de inspanningen een jaarlijkse vergoeding.
Die beheerovereenkomsten maken deel uit van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), dat het Europese landbouwbeleid vastlegt. De vergoedingen die landbouwers voor hun beheerovereenkomsten ontvangen, worden betaald met middelen uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling.
