In het verleden zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd met digestaat. Enkele conclusies waren onder andere dat digestaat sterk vergelijkbaar is met dierlijke mest en dat het nog geen kunstmestvervanger is. Er is tot nu toe onvoldoende onderzoek gedaan naar digestaat uit een systeem met monovergisting van dagverse mest. Dit proces roept daarom de nodige vragen op bij melkveehouders. Aan de hand van input van melkveehouders is er in 2020 gestart met een driejarige proef op grasland in Denekamp en een driejarige proef op maisland in Beuningen.
Digestaat wijkt enigszins af van onvergiste dierlijke mest doordat door vergisting de gemakkelijk afbreekbare organische stof wordt afgebroken en een (klein)deel van de organische stikstof wordt omgezet in direct voor het gewas beschikbare ammoniumstikstof. Digestaat moet, net als mest, emissiearm worden toegediend.
Doel van het onderzoek
Om antwoord te kunnen geven op de vragen van de melkveehouders is er gestart met een drie jarige proef. In proeven met grasland werd naast rundveedrijfmest een deel van de kunstmest vervangen door digestaat. Bij de maispercelen werd alle kunstmest vervangen door digestaat. Op basis van de gemiddelde opbrengst- en voederwaarderesultaten van de driejarige proeven werd de financiële impact op bedrijfsniveau voor een melkveehouderij bedrijf berekend.
Resultaten
De verwachting voorafgaand aan het onderzoek was dat stikstof uit digestaat beter door het gewas zou worden benut dan stikstof uit rundveedrijfmest. Hierdoor zou digestaat mogelijk een deel van de kunstmest kunnen vervangen, zonder dat dit ten koste gaat van de gewasopbrengst of stikstofbenutting. Uit de resultaten bleek echter dat de stikstof uit digestaat niet beter werd benut dan die uit rundveedrijfmest.
De samenstelling van digestaat en rundveedrijfmest verschilde gemiddeld weinig. Digestaat had in sommige gevallen een iets lagere C/N-verhouding en bevatte soms relatief meer minerale stikstof. Dit resulteerde in de proeven echter niet in een aantoonbaar betere stikstofbenutting door het gewas.
Digestaat in gras
In de grasproef werd rundveedrijfmest vervangen door digestaat. Daarnaast werd onderzocht wat er gebeurde wanneer behalve de rundveedrijfmest ook de helft van de aanvullende kunstmest werd vervangen door digestaat.
De opbrengsten aan droge stof, voederwaarde en stikstof verschilden niet significant van de referentie waarbij rundveedrijfmest en kunstmest werden gebruikt. Ook de stikstofbenutting bleef praktisch gelijk. Dit betekent dat in deze proef rundveedrijfmest en de helft van de aanvullende kunstmest konden worden vervangen door digestaat zonder aantoonbaar verlies aan gewasopbrengst of stikstofbenutting.
Ook wat betreft nitraatuitspoeling werden geen nadelige effecten gevonden. De nitraatgehalten in het bovenste grondwater waren bij alle behandelingen laag en verschilden niet van elkaar.
Het vervangen van rundveedrijfmest en een deel van de kunstmest door digestaat leverde in de grasproef echter geen financieel voordeel op. Op basis van de gerealiseerde voederwaardeopbrengst was het financiële resultaat vergelijkbaar.
Bij mais alle aanvullende kunstmest vervangen
Bij mais ging de vervanging van mest een stap verder. Daar werd naast de rundveedrijfmest ook alle aanvullende kunstmest vervangen door digestaat. Ook bij deze behandeling bleven de opbrengsten aan droge stof, voederwaarde en stikstof vergelijkbaar met de referentie waarin rundveedrijfmest en kunstmest werden gebruikt.
Er werden eveneens geen significante verschillen in stikstofbenutting vastgesteld. Ook de nitraatgehalten in het bovenste grondwater lieten geen duidelijke verschillen zien tussen de verschillende behandelingen.
De resultaten laten daarmee zien dat in deze proef bij mais zowel rundveedrijfmest als de aanvullende kunstmest door digestaat kon worden vervangen zonder aantoonbaar verlies aan opbrengst of stikstofbenutting. Net als bij gras leverde dit op basis van de voederwaardeopbrengst geen financieel voordeel op.
Droge jaren tijdens onderzoek
De weersomstandigheden verschilden gedurende de onderzoeksperiode. De jaren 2020 en 2022 waren relatief droog. Het jaar 2021 kende normalere omstandigheden, waarbij vooral in mei en juli relatief veel neerslag viel.
Over de verschillende proefjaren werd geen betere stikstofbenutting van digestaat ten opzichte van rundveedrijfmest aangetoond. Wel laten de resultaten zien dat digestaat onder de omstandigheden van deze proeven kunstmest gedeeltelijk of, bij mais, volledig kon vervangen zonder dat dit leidde tot een lagere gewasopbrengst of een hogere nitraatuitspoeling.
Bron: de Landbouwers Twente
Tekst: Roos Ruitenberg-Junte
