Wat je toedient qua mestgift, zie je niet één op één terug in het gewas. Maar is wat je geeft, ook wel waar de plant om vraagt? Gedurende het groeiseizoen van de ui zijn er grote schommelingen te zien in de behoefte aan nutriënten. Kennis over de teelt, bodem en ondersteunende producten leidt ons naar een teeltplan dat naadloos aansluit op de wensen van dit kwetsbare gewas. De n-UI-tritrainingdays, georganiseerd door NutriTrain en PlantCoaching, waren gevuld met kennis en ervaringen uit de praktijk.
“Niet veel gewassen zijn dermate vastgepind aan de kalender als de ui”, vertelt teeltadviseur Chris van Laarhoven. “Het begin van de bolvorming, ontwikkeling van de droge rokken en het ontstaan van bladloze rokken zijn cruciale momenten in het jaar, waar de daglengte een grote rol in speelt. Voor de langste dag telt iedere groeidag en wil je gas bijgeven om fabriek erop te krijgen. Daarna mag het gewas wat rustiger aan doen om diknekken tegen te gaan. Vroege rassen niet te laat zaaien om tijdsverlies te voorkomen én een juist bemestingsplan zijn dan ook onmisbaar voor een succesvolle uienteelt.”
Calcium
Volgens Van Laarhoven staat één mineraal met stipt op één als het gaat om algemene gewasontwikkeling en het krijgen van een robuust wortelstelsel: calcium. Dit mineraal is betrokken bij de opname van andere nutriënten. “In de praktijk kom ik vaak tegen dat wanneer de groei van een gewas stil komt te staan, telers er lukraak stikstof op gooien, terwijl calcium de boosdoener kan zijn. Met meer stikstof ga je het dan niet redden, en het is natuurlijk ook niet zo dat we eindeloos stikstof mogen geven.” Daarnaast maakt een te hoge stikstofgift het loof van het gewas zachter, waardoor de plant vatbaarder wordt voor ziekten. Ook rijpt het gewas later in het seizoen af en neemt de bewaarbaarheid af. De calciumvoorraad in de bodem checken, luidt dan ook het advies. “Soms kan het aanvullen van de calciumvoorraad ervoor zorgen dat de opname van andere nutriënten herstelt.”
telers er lukraak stikstof op gooien, terwijl calcium de boosdoener kan zijn.”
Flevolandse kleigronden
Met een publiek van Flevolandse telers, die werken op kleigronden, roept deze uitspraak toch vragen op. Komt een calciumtekort ook voor in deze regio? Van Laarhoven antwoordt: “Het gaat om een relatief calciumtekort. Een verminderde bodemstructuur kan ervoor zorgen dat calcium niet goed beschikbaar is voor de plant. Ook gaat het om de verhoudingen tussen kationen. Dat zijn de positief geladen elementen calcium, magnesium, kalium en natrium.” Zo zorgt een hoge natriumwaarde er bijvoorbeeld voor dat er meer calcium nodig is om de balans in de bodem te herstellen, wat het geval kan zijn in kustregio’s en in Flevoland, met verzilting.
In andere gebieden kan er juist bemesting met natrium nodig zijn om kali rustig te houden, blijkt uit de ervaringen van Van Laarhoven. “Het is allemaal bij elkaar een heuse uitdaging: de juiste verhoudingen, verschillende grondsoorten, het ondersteunen van bodemleven en een goede bodemstructuur. Want al deze factoren kun je niet los van elkaar beoordelen.”
Nutriëntenstroom
Maar hoe weten we dan of al die nutriënten wel degelijk terechtkomen bij de plant, wanneer we dat willen? En hoe staat het ervoor op onze eigen percelen? Om ons meer te leren over de stroom van nutriënten tussen de bodem, het gewas en uiteindelijk geoogste product, sloot Arjan Reijneveld van Eurofins aan. “Je kunt alle gehaltes in de mest op orde hebben, maar dan is het nog maar de vraag in hoeverre de plant dit heeft kunnen opnemen. Vaak valt dit tegen.”
Reijneveld neemt als voorbeeld kali. “Als het gehalte aan kali laag is in de plant, hoeft dit niet te betekenen dat dit in de bodem ook laag is. De opname van kali kan bijvoorbeeld belemmerd zijn door een tekort aan andere mineralen als stikstof, zwavel en fosfaat, of zijn veroorzaakt door een slechte bodemstructuur. Extra kali aanvullen lost dan het primaire probleem niet op. Andersom kan ook het geval zijn. De plant heeft een hoog gehalte aan kali, maar in de grond valt het gehalte laag uit. Dan lijkt de situatie op dit moment goed, maar is over één à twee weken alsnog een bemesting met kali nodig.”
BijmestMonitor
Bij Eurofins wordt er dan ook gewerkt met de BijmestMonitor, een combinatie van de Bodemen GewasCheck tijdens het groeiseizoen. Deze tool meet op hetzelfde moment de nutriëntenstatus van bodem- en gewasmonsters en houdt rekening met de naleveringscapaciteit van de bodem. Ook werkt deze tool met de verwachte opbrengst van meer dan tweehonderd gewassen en rassen in het groeiseizoen. De teler krijgt vervolgens een bijstuuradvies om een gebrek aan nutriënten te voorkomen. Arjan Reijneveld geeft aan: “Laat niets de zwakste schakel zijn, want zoals Chris ook aangaf, de stikstofopname kan ook belemmerd worden door een gebrek in bijvoorbeeld een sporenelement.”
CropCheck
Ook kan er na afloop van de oogst een CropCheck worden uitgevoerd, waarbij de opname van nutriënten wordt gemonitord. Dit geeft telers inzicht in de kwaliteit van het product en efficiëntie van onder andere de stikstofopname. Ook dragen de aanwezige voedingsstoffen direct bij aan de rooibaarheid en bewaarbaarheid van de uien. “Steeds meer telers kiezen voor dergelijke controles, omdat je tijdens en na het seizoen het gewas kunt monitoren. Met alleen informatie over de bodem ben je er namelijk nog langer niet, er zitten nog zoveel meer stappen tussen.”
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: PlantCoaching en NutriTrain
