De zuurtegraad (pH) van de bodem speelt een centrale rol in de beschikbaarheid van voedingsstoffen en de groei van gewassen. Daarom vormt het meten van de bodemtoestand via een bodemstaal een eerste stap in een gerichte bemestingsstrategie. Volgens het Agentschap Landbouw en Zeevisserij is de pH afhankelijk van teelt, textuur en organische stof. Bovendien blijkt dat een aanzienlijk deel van de percelen niet binnen de streefzone valt. Daardoor kan gerichte bekalking en bemesting bijdragen aan een betere benutting van nutriënten en een efficiëntere gewasontwikkeling.
Bodemkwaliteit en pH
De pH van de bodem beïnvloedt zowel de bodemvruchtbaarheid als de opname van voedingselementen door gewassen. Daarnaast bepaalt de zuurtegraad in welke mate nutriënten beschikbaar komen via mineralisatie van organische stof. Wanneer de pH te hoog of te laag is, kunnen planten voedingsstoffen minder efficiënt opnemen, wat vervolgens invloed heeft op groei en opbrengst. Bovendien zorgt een hoger gehalte aan organische stof voor een zekere buffer tegen verzuring. Echter, volgens het Agentschap Landbouw en Zeevisserij bevindt meer dan de helft van de landbouwpercelen zich niet binnen de optimale pH-range. Daardoor is bekalking vaak een eerste noodzakelijke stap binnen bodembeheer.
Inzicht met bodemstalen
Een bodemstaal biedt inzicht in de samenstelling van de bodem en vormt de basis voor een gericht bemestingsadvies. Daarnaast maakt het mogelijk om zowel basis- als bijbemesting beter af te stemmen op de behoefte van het gewas. Een rationele bemesting houdt rekening met de zogenaamde 6J’s: juiste mestsoort, dosis, timing, techniek, plaats en teeltrotatie. Bovendien kan fractionering van stikstofbemesting de efficiëntie verhogen, vooral bij teelten met een lange opnameperiode. Daardoor kan de basisbemesting worden verlaagd en kan tijdens het seizoen worden bijgestuurd. Vervolgens wordt beter ingespeeld op weersomstandigheden en gewasgroei, wat de benutting van stikstof verbetert.
Dierlijke mest en stikstofefficiëntie
Dierlijke mest wordt op veel percelen gebruikt als basisbemesting, echter de samenstelling varieert sterk. Daarom is een beredeneerde toepassing noodzakelijk. Volgens het Agentschap Landbouw en Zeevisserij levert dierlijke mest zowel nutriënten als organische stof, wat het bodemleven stimuleert en de mineralisatie verhoogt. Bovendien is de vrijstelling van stikstof afhankelijk van weersomstandigheden zoals temperatuur en vocht. Daardoor is de exacte werking minder voorspelbaar dan bij minerale meststoffen. Via mestanalyses en keuzetools kan de inzet worden geoptimaliseerd. Daarnaast kan emissiearme toediening bijdragen aan een efficiënter gebruik van nutriënten.
Nitraatresidu en vanggewassen
Ondanks een doordachte bemesting kan nitraatuitspoeling optreden door mineralisatie van organische stof of oogstresten. Daarom is kennis van stikstofdynamiek in de bodem noodzakelijk. Vervolgens kan worden bepaald of oogstresten beter worden ingewerkt en of een vanggewas nodig is. Vanggewassen nemen reststikstof op in het najaar en beperken uitspoeling, terwijl deze stikstof later beschikbaar kan komen voor de volgende teelt. Bovendien draagt dit bij aan een efficiënter nutriëntengebruik binnen de rotatie.
