Wat er tijdens het groeiseizoen allemaal gebeurt, heb je niet in de hand. Maar met kennis over kritische momenten in groeistadia kan veel stress al op voorhand worden voorkomen. Deze stressreductie geldt zowel voor het gewas als voor de teler. Tijdens de Akkerbouwavond in Biddinghuizen van Van Iperen werden we op weg geholpen met plantenvoeding in 2026.
“We kennen allemaal de rekensom wel: deze hoeveelheid stikstof heeft het gewas nodig, dan en dan dienen we het toe in verband met weersomstandigheden en regelgeving, et cetera. Maar past de huidige bemestingsstrategie wel écht bij wat gewassen vragen? Is het niet veel beter om te redeneren vanuit de kant van de plant en zo het bemestingsplan op te stellen”, deelt Cor Eldering, Adviseur Akkerbouw en Productmanager Biostimulanten bij Van Iperen.
Ieder gewas kent immers kritische momenten in verschillende groeistadia. Op deze momenten ligt de energiebehoefte net wat hoger. Eldering pakt de aardappelteelt erbij en verwijst naar poten, opkomst, vegetatieve en generatieve groei en het sluiten van het gewas. “Al deze stadia laten de energiebalans van een plant schommelen. Afhankelijk van het groeistadium dien je specifieke elementen en eventueel aanvullende nutriënten te geven. Dat gaat veel verder dan alleen maar een stikstofgift.”
Vrije aminozuren
Naast het aanvullen van mineralen zijn er ook andere opties om een gewas te voeden, bijvoorbeeld met aminozuren. Vrije aminozuren geven de plant direct energie, zonder dat het zelf moeite hoeft te doen om aminozuren aan te maken, wat energie kost en ten koste gaat van de afweer en groei. “Met name vroeg in de teelt is de behoefte aan aminozuren hoog”, laat Eldering weten. “Door dit op het juiste moment aan te vullen, voorkom je een energiedip bij de plant en dus ook gewasstress door bijvoorbeeld weersomstandigheden als droogte en hitte. Ook gaat het gewas later in het seizoen minder snel van je af en rijpt het later af. Meeropbrengst dus.” Vaak worden vrije aminozuren standaard toegevoegd aan meststoffen. “Als je je afvraagt of vrije aminozuren interessant kunnen zijn voor jouw gewassen, vraag dat dan eens na bij je teeltadviseur. Overmatig aminozuren toedienen kan namelijk ook averechts werken.”
Een andere voorwaarde voor een goede energiebalans is het hebben van voldoende fulvinezuren. Deze kortketenige stoffen zijn afkomstig van humuszuren, als onderdeel van organische stof, en zorgen voor een betere opname van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen. Daarnaast maken fulvinezuren mineralen uit de bodem beter beschikbaar en zorgen voor het ‘ontgiften’ van de plant bij stressomstandigheden.
Mijn groei
Kennis over de groeistadia is dus één. Weten welke opties er zijn om het gewas mooi aan de groei te houden, is twee, maar hoe breng je deze factoren samen? Mineralisatie speelt een belangrijke rol in het vrijkomen van nutriënten in de bodem, wat beïnvloed wordt door onder andere de temperatuur en vochtigheidsgraad. Om te weten waar een gewas op een specifiek perceel behoefte aan heeft tijdens het groeiseizoen, verwijst Eldering naar Mijn Groei van Van Iperen. Deze online tool combineert actuele weer- en gewasdata tot een groeicurve. Hierbij worden de mineralen- en vochtbehoefte van een gewas gedurende het groeiseizoen gekoppeld aan de mineralisatiegraad van de bodem. Bovendien kan er met behulp van weermodellen vijf tot zeven dagen vooruit worden gekeken. Vervolgens geeft de app suggesties voor het toedienen van meststoffen en water.
Voorraad in de bodem
Om verder te kunnen kijken dan het huidige groeiseizoen, adviseert Eldering om na afloop van de teelt vrijblijvend N-mineraalmonsters te laten nemen tussen nul en negentig centimeter diepte. “Verschillende partijen, waaronder BO Akkerbouw, zijn bezig met een driejarig project om de gemiddelde stikstofefficiëntie van gewassen en de uitspoeling in kaart te brengen. Dit levert actuele data over de stikstofvoorraad in de bodem op. Ook geeft het de overheid een beeld van hoe het er nu écht voorstaat met de stikstofhuishouding in Nederland. Op dit moment zijn deze metingen nog vrijblijvend. Maar ik zou zeggen, voer ze nu alvast uit en heb het erover met je teeltadviseur. Hoe kun je het bemestingsplan op jouw bedrijf bijschaven en ervoor zorgen dat er zo min mogelijk verliezen optreden?”
Daarnaast maken verschillende producten het mogelijk om op een efficiënte wijze nutriënten toe te dienen wanneer het gewas daar behoefte aan heeft. “Zie het als planbare stress. Je weet nu nog niet wat je allemaal te wachten staat, maar met extra ondersteuning komt het gewas in ieder geval makkelijker het seizoen door.”
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: beeldarchief Prosu bv
